Η Πρωταπριλιά είναι η μέρα που “επιτρέπεται” το ψέμα. Γελάμε με μικρές φάρσες, με αθώες εξαπατήσεις, με στιγμές που κάποιος μας ξεγέλασε έστω και για λίγο. Ή με ιστορίες που σκαρώσαμε εμείς οι ίδιοι, τόσο πειστικές που οι άλλοι τις πίστεψαν. Κι όμως υπάρχει μια μορφή «απάτης» που δεν έχει ημερομηνία. Και είναι ίσως πολύ πιο ισχυρή. Δεν προέρχεται από τους άλλους. Πηγάζει από μέσα μας.
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ο νους δεν καταγράφει απλώς την πραγματικότητα, τη μεταφράζει. Τη φιλτράρει. Τη χρωματίζει. Αυτό που βιώνουμε δεν είναι μόνο αυτό που συμβαίνει. Είναι ο τρόπος που το ερμηνεύουμε. Δεν αντιδρούμε κατευθείαν στην καταγραφή των όσων συμβαίνουν. Πρώτα ο νους επεξεργάζεται, φιλτράρει και επιλέγει τα στοιχεία που θεωρεί σημαντικά για να δημιουργήσει μια εσωτερική εικόνα. Με βάση αυτή την εικόνα -συχνά αυτόματα- ενεργοποιούνται οι σκέψεις και τα συναισθήματά μας.
Κι έτσι ο νους δημιουργεί ιστορίες. Ιστορίες που επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά. Σαν ένα μικρό σινεμά με σκηνές μιας ταινίας που επαναλαμβάνονται σε λούπα. Είναι και οι φόβοι που ντύνονται με τη μορφή της «λογικής». Συμπεράσματα που μοιάζουν αυτονόητα, ενώ στην ουσία είναι απλώς ερμηνείες. Εσωτερικές φωνές, που με τον καιρό μοιάζουν απόλυτα αληθινές.
Και κάπως έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, αρχίζουμε να ζούμε μέσα σε μικρές, αόρατες απάτες. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι αυτές οι ιστορίες δεν μοιάζουν με ψέματα. Μοιάζουν αληθινές. Πειστικές. Λογικές. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται η δύναμή τους.
Δεν είναι ότι ο νους “λέει ψέματα” με κακή πρόθεση. Είναι ότι προσπαθεί να μας προστατεύσει, να μας εξηγήσει τον κόσμο, να μας κρατήσει σε γνώριμα μοτίβα. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για αυτό. Κάποιες φορές, αυτό που δημιουργεί μας περιορίζει. Ίσως έχεις πιάσει κι εσύ τον εαυτό σου να σκέφτεται:
«Δεν μπορώ.»
«Δεν είναι η σωστή στιγμή.»
«Δεν είμαι αρκετός/ή.»
Γιατί συμβαίνει αυτό;
- Ο νους λειτουργεί με βάση τις εμπειρίες, τις μνήμες και τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα.
- Ό,τι έχει επαναληφθεί πολλές φορές στο παρελθόν, τείνει να εμφανίζεται ξανά πιο γρήγορα και να είναι πιο «προφανές».
- Έτσι κάποιες σκέψεις δεν φαίνονται σαν επιλογές. Φαίνονται σαν αλήθειες.
Και εκείνη τη στιγμή κάνεις ακριβώς αυτό, το πιστεύεις, δεν το αμφισβητείς. Το νιώθεις σαν δεδομένο. Όμως υπάρχει μια μικρή, σχεδόν ανεπαίσθητη μετατόπιση που μπορεί να αλλάξει τα πάντα: Να αναγνωρίσεις τη σκέψη ως σκέψη. Όχι ως γεγονός. Όχι ως αλήθεια. Αλλά ως μια πιθανή εκδοχή ανάμεσα σε πολλές άλλες. Και ξαφνικά, δημιουργείται χώρος και χρόνος. Χώρος για να αναρωτηθείς. Χρόνος για να επιλέξεις. Χώρος και χρόνος για να μη λειτουργήσεις αυτόματα.
Ας πάρουμε ένα απλό παράδειγμα. Περιμένεις με ανυπομονησία ένα τηλεφώνημα από τον άνθρωπό σου. Η ώρα περνά και το τηλέφωνο δεν χτυπά. Και τότε εμφανίζεται μία σκέψη: «Δεν με αγαπάει. Δεν ενδιαφέρεται. Δεν νοιάζεται για εμένα». Κάνε μια μικρή παύση. Αναρωτήσου: Είναι αυτό γεγονός ή ερμηνεία; Έχει τύχει και σε εσένα να μην μπορέσεις να πάρεις κάποιον τηλέφωνο για ώρες; Σήμαινε ότι δεν τον αγαπάς; Ή μήπως υπήρχε κάτι άλλο; Κάτι που μπορεί να ισχύει και για αυτόν. Μπορεί να είναι απασχολημένος. Μπορεί να μην είναι σε θέση να απαντήσει. Μπορεί απλά να μην έχει δει το τηλέφωνό σου.
Κι όμως ο νους επιλέγει συχνά την πιο φορτισμένη εκδοχή. Εδώ έρχεται η στιγμή της «αναπλαισίωσης». Όχι για να παρηγορήσεις ή να «κοροϊδέψεις» τον εαυτό σου. Αλλά για να δεις ότι υπάρχει και η άλλη οπτική. Ο νους δεν ψάχνει πάντα την αλήθεια. Ψάχνει μια εξήγηση που να ταιριάζει με ό,τι ήδη πιστεύει. Συχνά το πιο σκοτεινό σενάριο.
Ίσως δεν μπορείς ακόμη να ελέγξεις πάντα την πρώτη σκέψη που εμφανίζεται. Αλλά μπορείς να εκπαιδεύσεις τον νου σου να επιλέγει συνειδητά ποιες σκέψεις θα κρατήσει και ποια συναισθήματα θα ενισχύσει. Με τις κατάλληλες τεχνικές αυτή η διαδικασία γίνεται όλο και πιο συνειδητή. Όχι τυχαία, αλλά με δική σου επιλογή. Από μια δική σου απόφαση.
Υπάρχουν τρόποι να επανακτήσεις τον έλεγχο αυτής της λειτουργίας του νου και του σώματός σου. Μπορείς να αρχίσεις από κάτι απλό: να επιλέξεις σε ποιες σκέψεις θα δώσεις σημασία. Ποιες θα πιστέψεις. Και ποιες θα αφήσεις να περάσουν. Δίνοντας στον εαυτό σου συνειδητά την δυνατότητα να επανεξετάσει παίρνεις τη δύναμή σου πίσω.
Κι εδώ βρίσκεται η πραγματική δύναμη. Όχι στο να μην σκέφτεσαι. Αλλά στο να αρχίσεις να αναγνωρίζεις πως σκέφτεσαι. Διότι όταν το παρατηρείς, μπορείς και να το ελέγξεις.
Δεν είναι οι συνθήκες, τα γεγονότα, οι άνθρωποι που καθορίζουν το πως βιώνουμε την κάθε στιγμή. Είναι ο τρόπος που σχετιζόμαστε με τον ίδιο μας τον νου. Διότι τελικά, η πιο επικίνδυνη «απάτη» δεν είναι αυτή που έρχεται απ’ έξω. Είναι αυτή που δεν αναγνωρίζουμε μέσα μας.
